Facebook   Twitter
 

Warning: file_put_contents(cache/news/33631.dat): failed to open stream: Permission denied in /home/haynews/public_html/news.php on line 35
Վիկտոր Հյուգո .«Փարիզի աստվածամոր տաճար».  տպագրությունը ոչնչացրե՞ց ճարտարապետությունը

Վիկտոր Հյուգո .«Փարիզի աստվածամոր տաճար». տպագրությունը ոչնչացրե՞ց ճարտարապետությունը

27 Հունվարի 2012 - 12:09
«սա կսպանի նրան»
սա-ն գիրքն է, նա-ն` հուշարձանը…
Վիկտոր Հյուգոյի «Փարիզի աստվածամոր տաճար»-ում սարկավագապետ Կլոդը տագնապի մեջ էր. հոգևորականի սարսափը նոր գործակալից` տպագրության արվեստից, սրբարանի սպասավորի սոսկումն ու շլացումը Գուտեմբերգի լուսասփյուռ մամուլից:

սա ճիչն էր այն մարգարեի, որն արդեն լսում է ազատագրված մարդկության ժխորն ու խլրտումը, որը ապագայում տեսնում է, թե ինչպես իմացությունն ու միտքը խարխլում են կրոնը, կարծիքը գահընկեց է անում հավատը: սա նշանակում է, որ մի նոր գրություն հաջորդելու է մի նոր զրության: մամուլը սպանելու է եկեղեցին, գիրքը սպանելու է հուշարձանը:
երբեք չէի մտածել, որ մեկի գոյությունը կախված է մյուսի գոյության բացակայությունից: բայց այդ ժամանակաշրջանում սա նախազգուշացում էր, որ մարդկային միտքը, փոխելով իր ձևը, կփոխի նաև արտահայտության եղանակը: յուրաքանչյուր սերնդի հիմնական միտքը այլևս չպիտի գրվեր նույն ձևով ու նյութով: քարե գիրքը իր տեղը զիջելու էր թղթե գրքին:

իսկապես, քաղաքակրթության ծագումից մինչև քրիստոնեական թվականության տասնհինգերորդ դարը ներառյալ` ճարտարապետությունը եղել է մարդկության մեծ գիրքը:
երբ առաջին ցեղերի հիշողությունն իրեն ծանրաբեռնված զգաց, երբ մարդու հուշերի բեռն այնքան ծանրացավ, որ մերկ խոսքը ճանապարհը կորցնելու վտանգին մատնվեց, ապա այդ հուշերը գրեցին գետնի վրա ամենատեսանելի, ամենատևական և բնական ձևով: առաջին հուշարձանները այն ժայռակտորներն էին: ճարտարապետությունն սկսվեց այնպես, ինչպես սկսվում է ամեն գիտություն: սկզբում դա այբուբեն էր. տնկում էին մի ուղղահայց քար, դա տառ էր, իսկ ամեն տառ հիերոգլիֆ էր, ամեն հիերոգլիֆի վրա էլ հանգչում էր գաղափարների մի խումբ:
բառերը հետագայում կազմեցին: քարը քարին դրեցին, իրար կցեցին այդ գրանիտե վանկերը: խոսքը փորձեց որոշ շարակցումներ անել: կելտական դոլմենն ու կրոմլեխը. էստրուկսյան տումուլուսը (դամբանաբլուր), եբրայական գալգալը(ստորերկրյա գերեզմանակույտ) բառեր են: մի քանիսը, օրինակ, տումուլուսը, հատուկ անուններ են: երբեմն էլ, երբ շատ քար ու տարածություն ունեին, գրում էին ամբողջական նախադասություն: Կարնակի (բնակավար Ֆրանսիայում) քարակույտն արդեն մի ամբողջ ֆորմուլ է:
վերջապես ճարտարապետությունը գրեց գրքեր: և այդ գիրքը ոչ միայն հուշարձանների էության, այլև ձևի մեջ էր: Սողոմոնի տաճարը ոչ միայն սուրբ գրքի կազմն էր, այլև հենց սուրբ գիրքը: նրա համակենտրոն գոտիներից յուրաքանչյուրի վրա քահանանները կարող էին կարդալ ակներև ցուցադրված ու թարգմանված խոսքը, այդպես սրբարանից սրբարան հետևելով նրա ձևափոխություններին` բռնեցին դա իր վերջին խորանում, նրա ամենաշոշափելի ձևի մեջ, որը տակավին ճարտարապետություն էր: այսպիսով` խոսքը պարփակված էր շինության մեջ, սակայն նրա պատկերը իր արտաքինի մեջ էր, ինչպես մարդու դեմքը` մումիան ամփոփող տապանի վրա:
ավելին` շենքերի արտահայտած գաղափարը հառնում էր ոչ միայն նրանց ձևից, այլև նրանց համար ընտրված վայրից: նայած այն բանին, թե արտահայտվող սիմվոլը մռայլ էր կամ զվարթ, ըստ այդմ էլ Հունաստանը իր լեռները պսակում էր աչքին ներդաշնակ մեհյանով, Հնդկաստանը փորում էր իր լեռների ընդերքը:
այսպիսով` աշխարհի առաջին վեց հազար տարիների ընթացքում, Հնդկաստանի անհիշելի ժամանակներից մնացած կռատնից մինչև Քյոլնի մայր եկեղեցին, ճարտարապետությունը եղել է մարդկության մեծագույն գիրքը` գրությունը: և մարդկային յուրաքանչյուր միտք իր էջն ու հուշարձանն ունի այդ գրքում:
յուրաքանչյուր քաղաքակրթություն սկսվում է աստվածապետությամբ և վերջանում ժողովրդապետությամբ` դեմոկրատիայով: մենիշխանությանը հաջորդող ազատության այս օրենքը գրված է ճարտարապետության մեջ, որովհետև մենք պնդում ենք այս միտքը, չպետք է կարծել, որ շինարարական արվեստը հզոր ու ընդունակ է միայն տաճար կառուցել, կրոնական առասպելաբանություններն ու սիմվոլներն արտահայտելու, իր քարեղեն էջերում օրենքի տախտակները հիերոգլիֆներով քանդակագրելու:
մինչ Գուտնբերգի գյուտը, ով բանաստեղծ էր ծնվում, դառնում էր ճարտարապետ: մասսաների մեջ հանճարը, որ ֆեոդալիզմը բոլոր կոմերից ճնշվում էր, ազատվելու ելք էր գտնում միայն ճարտարապետության մեջ: մինչև իսկ պոեզիան ստիպված եղավ գալ ու տեղավորվել հուշարձանի մեջ` օրհներգի կամ շարականի ձևով:

բայց տեղի ունեցավ մայր ռևոլուցիան` տպագրության գյուտը: միտքը, ստանալով տպագիր ձև, դարձավ ավելկի անկորչելի: այն խառնվեց օդին: եթե ճարտարապետության դարաշրջանում միտքը դառնում էր հուշարձան, տիրանում դարին ու վայրին, ապա տպագրության գյուտը միտքը դարձնում է թռչունների երամ, որը միաժամանակ գրավում է օդի և տարածության բոլոր կետերը:

կարելի է փշրել զանգվածը, բայց ինչպես կարելի է ջնջել ամենուրեքությունը:

տպագրության գյուտից հազարավոր տարիներ են անցել, բայց կարծես թե մամուլն ու ճարտարապետությունը լեզու են գտել, ու ապրում են մեկը լրացնելով մյուսին: կամ գոնե կարող են լինել այդպիսին:

լիլիթ պետրոսյան

քաղաքը հարաբերությունների այն հարթակն է, ուր մարդիկ պարտավորված չեն տոհմացեղային, արյունակցական որևէ կապով, նրանց միակ շարժող ուժը գաղափարն է ու մտքերը, որոնք շրջանառվում են քաղաքային միջավայրում ու որոնց կրողն ես դառնում դու, կամ հակադրվում ես` դրանով իսկ հարաբերվելով քաղաքայինի հետ: եթե որևէ միջավայրում կան մտքերի շրջանառություն և գաղափարական լարվածություն, այնտեղ կան քաղաքային մթնոլորտի ինչ-որ տարրեր:
այս նախագիծը մտածելու ու ստեղծելու մասին է:

HayNews.am
 
Նմանատիպ նորություններ
Ռոնալդուի հիասքանչ անցումը (տեսանյութ)
18 Փետրվարի 2017 - 22:06
Իսպանիայի առաջնության 23-րդ տուրում «Ռեալը» 2:0 հաշվով հաղթել է «Էսպանյոլին»:

Հանդիպման 27-րդ րոպեին մադրիդյան թիմի հարձակվող Կրիշտիանու Ռոնալդուն հիանալի անցում է կատարել ճակատային գծի մոտ:
«Սև գնդապետների» ժամակաշրջանը վաղուց անցել է. Վիկտոր Դալլաքյանը՝ Սամվել Բաբայանի մասին
18 Փետրվարի 2017 - 20:08
ԼՈւՐԵՐ.com-ի թղթակցի հետ զրույցում «Երրորդ Հանրապետություն» կուսակցության նախագահ Վիկտոր Դալլաքյանը, խոսելով իր ապագա անելիքների մասին, ասաց, որ պատգամավորական մանդատն իր համար ինքնանպատակ չէ. «Ես ավելի քան 17 տարի եղել եմ ԱԺ պատգամավոր, 83 օրենքների հեղինակ եմ, որը, թող անհամեստ չհնչի՝ բացառիկ երևույթ է նորանկախ Հայաստանի պատմության մեջ: Ես իմ փորձն ու գիտելիքները ծառայեցնելու եմ իմ ժողովրդին և մեր երկրին»:

Ինքնագոլ` դաշտի կենտրոնից. Տեսանյութ
18 Փետրվարի 2017 - 20:07
Բրազիլիայում ֆուտբոլային հանդիպման ժամանակ ֆուտբոլիստը դաշտի կենտրոնից գրավել է սեփական դարպասը:

Գոլի հեղինակը «Սան Բետու»-ի պաշտպան Պաուլուն է: Նշենք, որ արդյունքում՝ թիմը այդ գոլի պատճառով պարտվել է նվազագույն հաշվով:
Այս պահին սա կարող է դիտվել որպես քաղաքական հալածանք․ Կարեն Անդրեասյան
18 Փետրվարի 2017 - 19:08
Փետրվարի 17-ին ձերբակալվել են նախկին արտգործնախարար, «Համախմբում» կուսակցության նախագահ Վարդան Օսկանյանի որդին՝ Ա. Օսկանյանն ու նրա զարմիկը՝ և Հ. Սիրադարյանը: Քննչական կոմիտեի հաղորդագրության համաձայն, նշված անձինք ձերբակալվել են քրեական օրենսգրքի 133-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցավոր արաք կատարելու կասկածանքով: Ձերբակալվածները հրաժարվել են ցուցմունք տալ:
ԿԽ-ը մտահոգված է Սիրիայի և Հորդանանի սահմանին տեղակայված փախստականների իրավիճակով
18 Փետրվարի 2017 - 18:47
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն մտահոգված է Սիրիայի եւ Հորդանանի սահմանին տեղակայված ճամբարում փախստականների իրավիճակով:

Վիգեն Սարգսյանը Մյունխենում խոսել է Հայաստանի դերից ու ԼՂ հիմնախնդրից
18 Փետրվարի 2017 - 18:40
ՀՀ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը Մյունխենի Երիտասարդ առաջնորդների ֆորումի մասնակիցների հետ հանդիպման ընթացքում ելույթ է ունեցել, որն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստերեւ.



Մարդասիրական օգնության հերթական խմբաքանակն արդեն Սիրիայում է (Լուսանկարներ)
18 Փետրվարի 2017 - 18:35
«Խաղաղության ջերմ մաղթանքներով Հայաստանից՝ Սիրիայի եղբայրական ժողովրդին» մարդասիրական օգնության հերթական խմբաքանակը Սիրիա տեղափոխող օդանավը փետրվարի 17-ին՝ ուշ երեկոյան, վայրէջք է կատարել Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Լաթաքիա քաղաքում տեղակայված ՌԴ «Հմեյմիմ» ռազմաբազայում:
Բոլիվացիներին է ներկայացվել Արցախի հիմնախնդիրը
18 Փետրվարի 2017 - 18:28
ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանը փետրվարի 18-ին ընդունել է Սահմանադրական հանրաքվեի ընթացքում դիտորդական առաքելություն իրականացնելու նպատակով Արցախ ժամանած Բոլիվիայի Պատգամավորների պալատի անդամներին: Այս մասին տեղեկացնում է Արցախի Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի տեղեկատվության գլխավոր վարչությունը:

Արմավիր քաղաքում ավտոմեքենա է այրվել
18 Փետրվարի 2017 - 18:19
Փետրվարի 18-ին, ժամը 16:06-ին ահազանգ է ստացվել, որ Արմավիրի մարզի Արմավիր քաղաքի Երևանյան փողոցի թիվ 20 շենքի բակի ավտոտնակում այրվում է ավտոմեքենա:

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 14249
 
Լրահոս`