Facebook   Twitter
 

Warning: file_put_contents(cache/news/33631.dat): failed to open stream: Permission denied in /home/haynews/public_html/news.php on line 35
Վիկտոր Հյուգո .«Փարիզի աստվածամոր տաճար».  տպագրությունը ոչնչացրե՞ց ճարտարապետությունը

Վիկտոր Հյուգո .«Փարիզի աստվածամոր տաճար». տպագրությունը ոչնչացրե՞ց ճարտարապետությունը

27 Հունվարի 2012 - 12:09
«սա կսպանի նրան»
սա-ն գիրքն է, նա-ն` հուշարձանը…
Վիկտոր Հյուգոյի «Փարիզի աստվածամոր տաճար»-ում սարկավագապետ Կլոդը տագնապի մեջ էր. հոգևորականի սարսափը նոր գործակալից` տպագրության արվեստից, սրբարանի սպասավորի սոսկումն ու շլացումը Գուտեմբերգի լուսասփյուռ մամուլից:

սա ճիչն էր այն մարգարեի, որն արդեն լսում է ազատագրված մարդկության ժխորն ու խլրտումը, որը ապագայում տեսնում է, թե ինչպես իմացությունն ու միտքը խարխլում են կրոնը, կարծիքը գահընկեց է անում հավատը: սա նշանակում է, որ մի նոր գրություն հաջորդելու է մի նոր զրության: մամուլը սպանելու է եկեղեցին, գիրքը սպանելու է հուշարձանը:
երբեք չէի մտածել, որ մեկի գոյությունը կախված է մյուսի գոյության բացակայությունից: բայց այդ ժամանակաշրջանում սա նախազգուշացում էր, որ մարդկային միտքը, փոխելով իր ձևը, կփոխի նաև արտահայտության եղանակը: յուրաքանչյուր սերնդի հիմնական միտքը այլևս չպիտի գրվեր նույն ձևով ու նյութով: քարե գիրքը իր տեղը զիջելու էր թղթե գրքին:

իսկապես, քաղաքակրթության ծագումից մինչև քրիստոնեական թվականության տասնհինգերորդ դարը ներառյալ` ճարտարապետությունը եղել է մարդկության մեծ գիրքը:
երբ առաջին ցեղերի հիշողությունն իրեն ծանրաբեռնված զգաց, երբ մարդու հուշերի բեռն այնքան ծանրացավ, որ մերկ խոսքը ճանապարհը կորցնելու վտանգին մատնվեց, ապա այդ հուշերը գրեցին գետնի վրա ամենատեսանելի, ամենատևական և բնական ձևով: առաջին հուշարձանները այն ժայռակտորներն էին: ճարտարապետությունն սկսվեց այնպես, ինչպես սկսվում է ամեն գիտություն: սկզբում դա այբուբեն էր. տնկում էին մի ուղղահայց քար, դա տառ էր, իսկ ամեն տառ հիերոգլիֆ էր, ամեն հիերոգլիֆի վրա էլ հանգչում էր գաղափարների մի խումբ:
բառերը հետագայում կազմեցին: քարը քարին դրեցին, իրար կցեցին այդ գրանիտե վանկերը: խոսքը փորձեց որոշ շարակցումներ անել: կելտական դոլմենն ու կրոմլեխը. էստրուկսյան տումուլուսը (դամբանաբլուր), եբրայական գալգալը(ստորերկրյա գերեզմանակույտ) բառեր են: մի քանիսը, օրինակ, տումուլուսը, հատուկ անուններ են: երբեմն էլ, երբ շատ քար ու տարածություն ունեին, գրում էին ամբողջական նախադասություն: Կարնակի (բնակավար Ֆրանսիայում) քարակույտն արդեն մի ամբողջ ֆորմուլ է:
վերջապես ճարտարապետությունը գրեց գրքեր: և այդ գիրքը ոչ միայն հուշարձանների էության, այլև ձևի մեջ էր: Սողոմոնի տաճարը ոչ միայն սուրբ գրքի կազմն էր, այլև հենց սուրբ գիրքը: նրա համակենտրոն գոտիներից յուրաքանչյուրի վրա քահանանները կարող էին կարդալ ակներև ցուցադրված ու թարգմանված խոսքը, այդպես սրբարանից սրբարան հետևելով նրա ձևափոխություններին` բռնեցին դա իր վերջին խորանում, նրա ամենաշոշափելի ձևի մեջ, որը տակավին ճարտարապետություն էր: այսպիսով` խոսքը պարփակված էր շինության մեջ, սակայն նրա պատկերը իր արտաքինի մեջ էր, ինչպես մարդու դեմքը` մումիան ամփոփող տապանի վրա:
ավելին` շենքերի արտահայտած գաղափարը հառնում էր ոչ միայն նրանց ձևից, այլև նրանց համար ընտրված վայրից: նայած այն բանին, թե արտահայտվող սիմվոլը մռայլ էր կամ զվարթ, ըստ այդմ էլ Հունաստանը իր լեռները պսակում էր աչքին ներդաշնակ մեհյանով, Հնդկաստանը փորում էր իր լեռների ընդերքը:
այսպիսով` աշխարհի առաջին վեց հազար տարիների ընթացքում, Հնդկաստանի անհիշելի ժամանակներից մնացած կռատնից մինչև Քյոլնի մայր եկեղեցին, ճարտարապետությունը եղել է մարդկության մեծագույն գիրքը` գրությունը: և մարդկային յուրաքանչյուր միտք իր էջն ու հուշարձանն ունի այդ գրքում:
յուրաքանչյուր քաղաքակրթություն սկսվում է աստվածապետությամբ և վերջանում ժողովրդապետությամբ` դեմոկրատիայով: մենիշխանությանը հաջորդող ազատության այս օրենքը գրված է ճարտարապետության մեջ, որովհետև մենք պնդում ենք այս միտքը, չպետք է կարծել, որ շինարարական արվեստը հզոր ու ընդունակ է միայն տաճար կառուցել, կրոնական առասպելաբանություններն ու սիմվոլներն արտահայտելու, իր քարեղեն էջերում օրենքի տախտակները հիերոգլիֆներով քանդակագրելու:
մինչ Գուտնբերգի գյուտը, ով բանաստեղծ էր ծնվում, դառնում էր ճարտարապետ: մասսաների մեջ հանճարը, որ ֆեոդալիզմը բոլոր կոմերից ճնշվում էր, ազատվելու ելք էր գտնում միայն ճարտարապետության մեջ: մինչև իսկ պոեզիան ստիպված եղավ գալ ու տեղավորվել հուշարձանի մեջ` օրհներգի կամ շարականի ձևով:

բայց տեղի ունեցավ մայր ռևոլուցիան` տպագրության գյուտը: միտքը, ստանալով տպագիր ձև, դարձավ ավելկի անկորչելի: այն խառնվեց օդին: եթե ճարտարապետության դարաշրջանում միտքը դառնում էր հուշարձան, տիրանում դարին ու վայրին, ապա տպագրության գյուտը միտքը դարձնում է թռչունների երամ, որը միաժամանակ գրավում է օդի և տարածության բոլոր կետերը:

կարելի է փշրել զանգվածը, բայց ինչպես կարելի է ջնջել ամենուրեքությունը:

տպագրության գյուտից հազարավոր տարիներ են անցել, բայց կարծես թե մամուլն ու ճարտարապետությունը լեզու են գտել, ու ապրում են մեկը լրացնելով մյուսին: կամ գոնե կարող են լինել այդպիսին:

լիլիթ պետրոսյան

քաղաքը հարաբերությունների այն հարթակն է, ուր մարդիկ պարտավորված չեն տոհմացեղային, արյունակցական որևէ կապով, նրանց միակ շարժող ուժը գաղափարն է ու մտքերը, որոնք շրջանառվում են քաղաքային միջավայրում ու որոնց կրողն ես դառնում դու, կամ հակադրվում ես` դրանով իսկ հարաբերվելով քաղաքայինի հետ: եթե որևէ միջավայրում կան մտքերի շրջանառություն և գաղափարական լարվածություն, այնտեղ կան քաղաքային մթնոլորտի ինչ-որ տարրեր:
այս նախագիծը մտածելու ու ստեղծելու մասին է:

HayNews.am
 
Նմանատիպ նորություններ
Թուրքիայում մի գիշերվա ընթացքում հարյուրավոր ուժայիններ են ձերբակալվել
26 Ապրիլի 2017 - 11:47
Թուրքիայի ոստիկանությունը գիշերը զանգվածային ձերբակալություններ է իրականացրել: Ինչպես հաղորդում է NTV թուրքական հեռուստաալիքը, ձերբակալվել է 803 մարդ, որոնք կասկածվում են իսլամի քարոզիչ Ֆեթուլահ Գյուլենի կազմակերպության հետ կաապեր ունենալու համար:

1986թ.-ի ապրիլի 26-ին տեղի ունեցավ Չեռնոբիլի ողբերգական աղետը
26 Ապրիլի 2017 - 11:35
Այսօր լրանում է աշխարհի խոշորագույն տեխնածին աղետի` Չեռնոբիլի ատոմակայանի 4-րդ էներգաբլոկի պայթյունի 31-րդ տարելիցը: ԱԷԿ-ը կառուցվել էր Պրիպյատ քաղաքի մոտակայքում, Չեռնոբիլ քաղաքից 18 կմ, Բելառուսի սահմանից 16 կմ և Կիևից 110 կմ հեռավորության վրա:

ՀՀ պաշտպանության նախարարի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է Մոսկվա
26 Ապրիլի 2017 - 11:27
ՀՀ պաշտպանության նախարարի գլխավորած պատվիրակությունը ապրիլի 26-ից 27-ը կմասնակցի Մոսկվայում անցկացվող միջազգային անվտանգության հարցերով 6-րդ համաժողովին:

Սոնա Ղարիբյանը նշանակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարի գլխավոր խորհրդական
26 Ապրիլի 2017 - 11:23
ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով Սոնա Ռուդոլֆի Ղարիբյանը նշանակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարի գլխավոր խորհրդական: Այս մասին տեղեկացնում են ՀՀ ՊՆ լրատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից՝ ներկայացնելով ՊՆ նոր գլխավոր խորհրդականի կենսագրությունը.

Ողբերգական դեպք Կապանում. մայրը բնակարանում հայտնաբերել է տղայի կախված դին
26 Ապրիլի 2017 - 11:12
Shamshyan.com-ը գրում է. Երեկ՝ ապրիլի 25-ին, ողբերգական դեպք է տեղի ունեցել Սյունիքի մարզում։ Ժամը 13։00-ի սահմաններում Կապանի բժկական կենտրոնից ահազանգ է ստացվել ոստիկանության Կապանի բաժին, որ բժիշկների հերթապահ խումբը կանչով մեկնել է Կապան քաղաքի Երկաթուղայինների փողոցի 9-րդ շենքի թիվ 53 բնակարան, որտեղ հայտնաբերել են տղամարդու կախված դի։

Բուռն քննարկումներ՝ Ծառուկյանի մոտ
26 Ապրիլի 2017 - 10:59
«Ժամանակ»-ը գրում է.
«Ժամանակ» թերթին հասած տեղեկություններով՝ Իշխան Զաքարյանը չի լինելու ԱԺ փոխնախագահ: Նա լինելու է շարքային պատգամավոր: Գագիկ Ծառուկյանը ներկա պահին շատ քիչ մարդկանց է իր թիմակից համարում:
Վանաձորի Փաշի գյուղ կոչվող հանդամասում հայտնաբերվել է հոշոտված դի
26 Ապրիլի 2017 - 10:47
Ապրիլի 25-ին ժամը 14.52-ին Ոստիկանություն ահազանգ է ստացվել, որ 11.30-ի սահմաններում Վանաձորի Քիմիական գործարանի վերևում` Փաշի գյուղ կոչվող հանդամասում, հայտնաբերվել է ինքնությունը չպարզված անձի հոշոտված դի:

Ռուս զինծառայողի սպանության մեջ կասկածվողը Իսլամի հետեւորդ է
26 Ապրիլի 2017 - 10:36
«Առավոտ» թերթը գրում է.
«Գյումրու Բուլվարային թաղամասում «Արգո» խանութի դիմաց պայմանագրային ռուս զինծառայող, 21-ամյա Դմիտրի Յալպաեւի սպանության մեջ կասկածվող Ա.Ջ.-ն, որը Գյումրի էր եկել Ստեփանավան քաղաքից, մեծացել է Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքում:
ՀՀ ՊՆ N զորամասի ինժեներական ծառայության պետի դին հայտնաբերվել է Երևանում՝ ավտոմեքենայի մեջ
26 Ապրիլի 2017 - 10:31
Այսօր՝ ապրիլի 26-ին, ժամը 08։00-ի սահմաններում ոստիկանության Նոր Նորքի բաժին ահազանգ է ստացվել, որ Նոր Նորքի 5-րդ զանգվածում՝ «Իդեալ» խանութի դիմաց, Nissan March մակնիշի 41 XV 001 համարանիշի ավտոմեքենայում տղամարդու դի կա։

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 14720
 
Լրահոս`